''Dieta w chorobie nowotworowej''

Siłą książki ,,Dieta w chorobie nowotworowej’’ są zalecenia oparte na codziennej, wieloletniej praktyce w pracy z chorymi na różne nowotwory złośliwe. Książka zawiera cenne wskazówki, co robić w przebiegu różnych problemów, których może doświadczyć chory na raka. Pacjent, pozostawiony sam w sobie, w natłoku chaotycznych i często sprzecznych informacji, pozostający pod presją rodziny i znajomych, która często w dobrej wierze nakazuje mu, co i jak ma jeść - ostatecznie staje się bezradny i zdezorientowany. Ta książka to pierwsze w Polsce wydawnictwo dla chorych onkologicznie, napisana przez onkologa klinicznego. Chory i rodzina mogą być pewni, że korzystają ze sprawdzonego źródła informacji, opartego na naukowych doniesieniach, wytycznych towarzystw dietetycznych i żywieniowych. Publikację dopełniają proste i smaczne przepisy przekąsek i dań wraz z zachęcającymi zdjęciami, które mogą zrekompensować trudy leczenia onkologicznego.

Poniżej istotne zagadnienia z wybranych rozdziałów.

Kilka faktów, kilka mitów. Cele i zasady żywienia chorego na nowotwór złośliwy.

Wiele z pokarmów uważanych powszechnie za zdrowe w trakcie agresywnej terapii onkologicznej nie będzie tolerowanych, nasili rozmaite dolegliwości i pogłębi niedożywienie. Kondycja przewodu pokarmowego w trakcie leczenia zmienia się. Pojawiają się stany zapalne błony śluzowej, niedostatki w wydzielaniu enzymów pokarmowych czy też zespoły złego wchłaniania, które wymuszają wprowadzenie do jadłospisu określonych produktów, niekoniecznie zalecanych w diecie antyrakowej. Ponadto nie można produktom o potencjale antynowotworowym przypisywać cudownych właściwości leczniczych. Czy skoro dieta nie leczy z raka, to mogę jeść, co chcę ? Właściwe żywienie na etapie choroby i rekonwalescencji ma kluczowe znaczenie.

Co pić w trakcie chemioterapii ?

Niezwykle ważne jest, aby zacząć nawadnianie już 2-3 dni przed chemioterapią. Bywa często tak, że pacjent nie jest w stanie wypić zalecanej ilości wody, a przy powtarzalnych cyklach chemioterapii dostaje dosłownie wodowstrętu. Autorka przedstawia przegląd płynów, które nawodnią organizm, są smaczne, a dodatkowo zawierają składniki odżywcze, np. dodatki do wody w postaci soku z cytryny lub limonki czy słodzenie miodem naturalnym.

Nudności i wymioty - jak je złagodzić ?

Mimo ogromnego postępu w zakresie terapii farmakologicznej nudności i wymiotów, występujących w trakcie i po chemioterapii, nadal jest pewna grupa chorych, którzy doświadczają tych przykrych dolegliwości. Pokarmy powinny być rozdrobnione, gotowe do połknięcia, lub podane w miękkiej konsystencji. Bardzo istotny jest też sposób podania - małe talerzyki, małe porcje, całość ładnie podana - w myśl zasady, ,,że je się oczami’’. Jednym z podstawowych błędów wobec chorego jest stawianie przed nim dużych porcji, gorących i mocno pachnących pokarmów. Warto zapoznać się również z ogólnymi zaleceniami żywieniowymi przy nudnościach i wymiotach.

Wyniszczenie. Kacheksja nowotworowa. Chudnę, co robić ?

Pierwszym i najważniejszym zadaniem żywienia klinicznego w onkologii jest próba zapobiegania i leczenia utraty masy ciała. Obecnie wiemy, że kacheksja to zespół objawów, charakteryzujący się ciężką, przewlekłą i niezamierzoną utratą masą ciała. Niestety, często zdarza się, że chorzy stosują na własną rękę różne nieprzynoszące żadnych wymiernych efektów eksperymenty dietetyczne, co w konsekwencji nasila wyniszczenie, pogłębia niedożywienie. Bardzo często leczenie wyniszczenia wymaga nie tylko właściwego planu żywieniowego wraz ze wsparciem za pomocą specjalnych doustnych diet medycznych, ONS ( oral nutrition supplements ), ale również stosowania leków na receptę.

Słodka chwila, czyli czy ,,cukier żywi raka’’ ?

Nie trzeba eliminować słodkiego smaku z diety, powinien on jednak pochodzić ze zdrowych produktów. Na przykład łyżeczka miodu do jogurtu naturalnego i wkrojone owoce zamiast jogurtu słodzonego cukrem i z tzw. wsadem owocowym. Ponadto ogromny ładunek cukrów bywa w produktach pozornie nieszkodliwych, a nawet słonym smaku, np. krakersy. Według AICR (American Institute for Cancer Research) 1/3 wszystkich zachorowań na raka można zapobiec m.in. dzięki zdrowej diecie, aktywności fizycznej. Wszystko to dotyczy prewencji, czyli sytuacji, kiedy jesteśmy zdrowi. Jednak na etapie rozpoznanego raka sytuacja już nie jest taka prosta.

Wpływ diety na wyniki badań krwi

Nierzadko zdarza się, że z powodu zbyt niskiej liczby krwinek białych, płytek krwi czy tez stężenia hemoglobiny onkolog musi odroczyć kurs chemioterapii, zmniejszyć dawkę leku, a czasem zastosować specjalne leczenie ( czynniki wzrostowe lub przetoczenie koncentratu krwinek czerwonych i inne ). Czy istnieją zatem metody, aby za pomocą odpowiedniej diety poprawić wyniki badań ?

O Autorce :

Lek. Aleksandra Kapała, specjalista onkologii klinicznej i chorób wewnętrznych. Pracuje w Centrum Onkologii - Instytucie im. Marii Skłodowskiej- Curie w Warszawie, gdzie prowadzi Szpitalny Zespół Żywieniowy. Od lat działa w Polskim Towarzystwie Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu, współautorka pierwszych polskich ,,Standardów leczenia żywieniowego w onkologii’’ oraz licznych artykułów i wydawnictw zarówno dla lekarzy, jak i dla pacjentów. Posiada duże doświadczenie w zakresie żywienia klinicznego pacjentów z chorobą nowotworową.

Książka posiada patronat Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej - Curie w Warszawie

Anna Domańska pacjentka Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli w Lublinie

Źródło opracowania :

,,Dieta w chorobie nowotworowej. Wszystko, co trzeba wiedzieć, o żywieniu w trakcie leczenia onkologicznego’’, Lek. Aleksandra Kapała, Wydawnictwo Buchmann, Warszawa 2016