Aktualności

Dodano: 2012-04-28

Warsztaty w ramach Akademii Dobrych Praktyk »

Dodano: 2012-04-27

Konferencja "Rak - publiczny priorytet ?" »

Dodano: 2012-04-20

Dyżur przedstawiciela Stowarzyszenia w KNTMKiC »

Dodano: 2012-04-20

Spotkanie z reprezentantem EORTC ds badań klinicznych »

Dodano: 2012-04-11

Spotkanie Zespołu Koordynacyjnego ds Chorób Ultrarzadkich »

Archiwum aktualności

Szukaj

Radioterapia

Radioterapia jest metodą leczenia, która ma na celu przy zastosowaniu promieniowania jonizującego, zniszczenie komórek nowotworowych lub innych powodujących procesy chorobowe w organizmie.
Termin teleradioterapia odnosi sie do sytuacji, gdy żródło emitujące promieniowanie niszczące komórki nowotworowe znajduje sie na zewnątrz ciała chorego. Promienie jonizujące niszczą komórki nowotworowe. Mogą także uszkadzać komórki zdrowe tkanek organizmu, znajdujące się w otoczeniu guza. Nowoczesna radioterapia ma na celu nie tylko zniszczenie nowotworu złośliwego, ale także jak największą ochronę otaczających guz tkanek zdrowych. Niektóre komórki umierają bezpośrednio po zadziałaniu promieniowania, z powodu bezpośredniego uszkodzenia.

Proces niszczenia komórek nowotworu złośliwego odbywa się w żywym organizmie ludzkim. Uszkodzeniu mogą ulegać tkanki zdrowe otaczające nowotwór, powodując niepożądane w trakcie i po radioterapii objawy. Rozwój technik leczenia spowodował zmniejszenie do minimum ubocznych skutków napromieniania. Występować jednak mogą niepożądane odczyny popromienne najczęściej wczesne, rzadziej - po upływie szeregu miesięcy - późne.

Stosowanie radioterapii ma dwa podstawowe cele:

- całkowite wyleczenie z nowotworu;
- zmniejszenie objawów choroby.

Leczeniem chorych tą metodą zajmuje się zazwyczaj wydzielony zakład radioterapii. W skład personelu takiego zakładu wchodzą: onkolodzy ze specjalnością radioterapeuty, fizycy z wiedzą radiologiczną, inżynierowie i elektronicy od aparatury diagnostycznej i terapeutycznej, technicy obsługi aparatury, oraz pracownicy administracyjni. W ramach składu osobowego zakładu radioterapii wiodącą rolę odgrywają lekarze radioterapeuci. Ich konsultacje mogą być potrzebna na różnych etapach rozpoznawania i leczenia choroby nowotworowej. To onkolodzy o specjalizacji radioterapeuty decydują o potrzebie, celu i sposobie leczenia. Do realizacji leczenia niezbędni są również: fizycy, opracowujący techniki terapeutyczne i indywidualne plany leczenia, inżynierowie i elektronicy - odpowiedzialni za stan aparatury, technicy obsługujący aparaty zarówno diagnostyczne jak i terapeutyczne, oraz pracownicy administracyjni.

Realizacja planu:

Każdy pacjent ma komputerowy indywidualny plan leczenia. Następuje rozpisanie danych planu leczenia w karcie napromieniania chorego, sprawdzenie planu, dopiero po tych działaniach możliwa jest właściwa radioterapia. Aparaty terapeutyczne są obsługiwane przez techników. Leczenie prowadzone jest według indywidualnych planów i zaleceń lekarzy radioterapeutów. Proces napromieniania jest dokumentowany w kartach napromieniania i historiach choroby. Lekarz prowadzący- radioterapeuta określa całkowitą dawkę promieniowania, która jest niezbędna do zniszczenia guza, następnie określa wielkość dawki dziennej i czas leczenia, kontroluje przebieg radioterapii, kilkakrotnie bada chorego w jej trakcie, zaleca okresowe badania uzupełniające(np: morfologia krwi obwodowej). Sesje napromieniania trwają do kilku minut, całe leczenie podzielone jest na frakcje (seanse, zabiegi). Liczba zabiegów jest zróżnicowana, w zależności od potrzeby- od kilku do kilkudziesięciu. Zdarza się , że wystarcza napromieniowanie jednorazowe. Napromienianie stosuje się najczęściej codziennie przez pięć dni w tygodniu. Leczenie może trwać 2-8 tygodni w zależności od typu guza, ostatecznego celu, wymaganej dawki.

Zapewnienie powtarzalności leczenia:

Pacjent w trakcie poszczególnych seansów napromieniania musi mieć identyczną pozycję ciała. W związku z tym, w Zakładzie Radioterapii istnieje specjalna jednostka - modelarnia, w której budowane są specjalne "maski" a także inne urządzenia unieruchamiające.

Maska do naświetlań nowotworów mózgu.

Maska usztywniająca stopę podczas naświetlań.

Opracowanie planu terapeutycznego:

Na podstawie danych z symulatora i tomografii komputerowej, opracowania graficznego planu leczenia dokonuje zespół fizyków wraz z lekarzem. Ustalane są również - ilość seansów napromieniania (frakcji), dawki frakcyjne.

Aparat do tomografii komputerowej.

Symulator

Co to jest symulator i na czym polega jego działanie:

Działanie symulatora jest podobne do działania aparatu rentgenowskiego. Do symulacji można użyć specjalnych środków kontrastowych. Ma to na celu precyzyjne zlokalizowanie guza. Na skórze oznacza się za pomocą flamastrów, tuszu obszar do napromieniania- tzw: pole wlotowe.
Zaplanowane pole powinno zostać niezmienione, a w razie potrzeby odtworzone. Pacjent powinien dostosować się do poleceń osób obsługujących symulator. W czasie trwania symulacji i do momentu jej zakończenia nie wolno choremu się poruszać, wykonywać gwałtownych ruchów. Ciało chorego powinno być rozluźnione, nie powinno się napinać mięśni.
O postępowaniu w czasie wystąpienia odczynów informują lekarze prowadzący radioterapię. Odczyny popromienne wczesne w dobie dzisiejszej nie stanowią żadnego zagrożenia i po upływie kilku tygodni cofają się bez wywoływania trwałych uszkodzeń. Odczyny późne mogą stanowić pewne problemy, są zwykle rozwiązywane wspólnie z lekarzem, który prowadził radioterapię.

Objawy po napromieniowaniu:

- zmęczenie;
- osłabienie ogólne;
- obniżenie naturalnej odporności organizmu;
- brak łaknienia;
- spadek aktywności;
- zmiany we krwi (obniżenie ilości białych krwinek i płytek);
- odczyny skórne, zaczerwienienie;
- utrata włosów przy napromienianiu skóry owłosionej głowy, jedynie w przypadku guzów mózgu;
- odczyny śluzówkowe w jamie ustnej, gardle, krtani, jamach nosowych przy napromienianiu nowotworów głowy
i szyi;
- odczyny skórne, z dróg oddechowych i serca (późne) przy napromienianiu narządów klatki piersiowej;
- odczyny skórne i jelitowo-pęcherzowe przy napromienianiu brzucha;
- odczyny z zakresu odbytnicy, pochwy, sromu przy napromienianiu miednicy małej.
Należy pamiętać, że w trakcie i po radioterapii pacjent nie "promieniuje" nie stanowi żadnego zagrożenia dla otoczenia. Ochrona osób postronnych konieczna jest jedynie w momencie emisji promieniowania poprzez aparaturę i dlatego leczenie przeprowadzane jest w specjalnych pomieszczeniach zwanych "bunkrami terapeutycznymi".
W trakcie radioterapii należy prowadzić spokojny, oszczędzający tryb życia. Skóry napromienianej nie należy myć przez okres naświetlań i po naświetlaniach przez okres 10-20 dni. Zmienione odczynowo miejsca należy wietrzyć, pudrować delikatnym pudrem dziecięcym lub pudrem Alantan kilka razy w ciągu dnia. Jeżeli występują mokre nadżerki stosować należy kremy oraz emulsje z witaminą A i E. Zwykle po kilku tygodniach odczyn skóry (zaczerwienienia, zbrązowienia, świąd) mija.
W przypadkach napromieniania brzucha i obszaru miednicy, np. z powodu chorób narządu rodnego u kobiet i nowotworów prostaty u mężczyzn, a także w przypadkach napromieniania pęcherza moczowego i odbytnicy obowiązuje dieta łatwostrawna. Należy unikać posiłków ciężko strawnych, mleka, surowych warzyw, owoców, gazowanych napojów, także soków i ostrych przypraw, dbać o codzienne wypróżnienia.
Zasada - wszystkie dolegliwości związane z odczynami popromiennymi należy natychmiast zgłaszać lekarzowi prowadzącemu. Pomoc lekarza pomaga w szybkim opanowywaniu odczynów popromiennych.

W radioterapii znajdują zastosowanie aparaty diagnostyczne:

- symulatory, tomografy komputerowe;
- aparaty terapeutyczne.
Są to:
- gammatrony kobaltowe ("bomby kobaltowe") emitujące promienie gamma (izotop Co-60);
- przyspieszacze liniowe (akceleratory) emitujące promieniowanie fotonowe (falowe) ;
- przyspieszacze elektronowe (cząsteczkowe) o dużych energiach (np. Clinac, Co-line, itp).

Clinac - aparat terapeutyczny wykorzystywany do naświetlań

Wyniki skojarzonego leczenia MTM (miesaki tkanek miękich) za pomocą chirurgii z radioterapią w ośrodkach referencyjnych sięgają ok. 85% 5-letnich przeżyć wolnych od wznowy miejscowej. Współcześnie radioterapia w skojarzeniu z chirurgią jest standardowym postępowaniem w leczeniu wszystkich MTM z wyjątkiem pierwotnych MTM o niskiej złośliwości (G1) i wielkości < 5cm (gdzie można zastosować chirurgię jako samodzielną metodę terapeutyczną).
 

Do zapamiętania:
Nie należy podejmować leczenia MTM w ośrodkach nieposiadających zakładów RTH.